سهم عمده بازیگران بزرگ از بازار اوراق بدهی/تامین مالی دولت در بورس ادامه دارد

مدیر نظارت بر نهادهای مالی سازمان بورس در پنل تخصصی روش های نوین تامین مالی از طریق بازار سرمایه که در حاشیه نمایشگاه بین‌المللی بورس، بانک و بیمه برگزار شد، حجم معاملات اوراق بدهی را یکی از دغدغه های فعالان بازار سرمایه برشمرد و تصریح کرد: حجم معاملات در بازار اوراق بدهی بازار سرمایه در بورس و فرابورس از ابتدای ۱۴۰۰ تا کنون هزار و ۴۶۳ همت بوده است که معاملات عمده دربرگیرنده یک هزار و  ۱۳۷همت بوده است، یعنی بیش از ۹۵ درصد بازار اوراق بدهی میان بازیگران بزرگ اتفاق می‌افتد.
به گزارش بورس و بانک و به نقل از پایگاه خبری بازار سرمایه  ؛  میثم فدایی ادامه داد: معاملات بلوکی در فرابورس ۱۷ همت و در بورس ۱۰ همت بوده است. معاملات خرد در بورس ۴ همت و در فرابورس ۵۶همت بوده که عمده آن مربوط به اد خزانه اسلامی می‌شود که به پیمانکاران فروخته می‌شود.

_x000D_

وی با اشاره به حجم تامین مالی دولتی در سال ۹۹ از طریق اوراق بدهی گفت: حجم تامین مالی دولت طی سال گذشته، ۱۸۳ همت بوده که شامل اوراق خزانه، اوراق منفعت، اوراق سلف و اوراق مرابحه می‌شود. در سال گذشته ۱۳۰ همت اوراق مرابحه داشته‌ایم. همچنین، میزان اسناد خزانه اسلامی که اوراقی است که به پیمانکاران تخصیص داده می‌شود، ۴۳ همت بوده است.
مدیر نظارت بر نهادهای مالی سازمان بورس درمورد حجم تامین مالی دولت در سال جاری گفت:این مبلغ از ابتدای سال ۱۵۲ به همت بوده که اوراق خزانه اسلامی ۱۰۶ همت را به خود اختصاص داده است. همچنین از مبلغ یاد شده، ۳۴ همت اوراق مرابحه و ۱۱ همت اوراق سلف بوده است که در مجموع ۴۵ همت اوراقی بوده که به صورت کش از بازار خارج شده است.
فدایی شرکت های تامین سرمایه را یکی از بازیگران اصلی این حوزه خواند و گفت: میان وضعیت کنونی این شرکت‌ها با وضعیت مطلوب آنها فاصله وجود دارد. بازار سرمایه در وضعیت کنونی بازاری است که می‌تواند در خصوص انتشار اوراق، حجم آنها و همچنین میزان تامین مالی که از این بازار انجام می شود، سیاست هایی را تعیین کند.

_x000D_

فدایی تامین مالی شهرداری ها از بازار سرمایه را یکی از نقاط ضعف بازار بدهی برشمرد و اذعان کرد: در سال جاری ۸۶۰ میلیاردتومان تامین مالی شهرداری ها از بازار سرمایه بوده است. همچنین در سال گذشته مقدار اوراق شرکتی منتشر شده در بازار سرمایه، همت بود. این در حالی است که امسال اوراق شرکتی ۱۱ همت منتشر شده است.

_x000D_

وی میزان اوراق شرکتی منتشر شده را پایین خواند و گفت: لازم است حجم تامین مالی شرکتی و حجم تامین مالی شهرداری متناسب با حجم تعمیل مالی دولت باشد.

_x000D_

وی با اشاره به مانده اوراق بدهی یعنی میزان اوراقی که اکنون در بازار سرمایه وجود دارد گفت: دولتی در سال گذشته ۲۷۵ همت بوده این عدد در سال جاری به ۳۹۷ همت رسیده که رشد ۱۳۷ همتی را نشان می دهد. بخشی از این حجم تامین مالی دولتی مربوط به اسنادخزانه اسلامی می شود که ۱۷۸ همت بوده است.

_x000D_

فدایی انتشار بدون رکن بازارگردان را یکی از عارضه های اسناد خزانه اسلامی در بازار سرمایه برشمرد و گفت: از عوامل اثرگذاری که در بازار سهام طی مدت اخیر مشاهده می شود سیگنالی است که اسناد خزانه اسلامی به بازار سرمایه می دهند. به بیانی دیگر، زمانی که اسناد خزانه اسلامی به پیمانکار داده می شود و او با مشاهده تورم دو رقمی، به هنگام فروش آنها به نرخ اوراق توجه نمی کند. بنابراین مارکت اسناد خزانه اسلامی، یک مارکت غیر بالغ است. زیرا این اسناد در دست پیمانکارانی است که حاضرند آنرابه هر قیمتی بفروشند.

_x000D_

وی ادامه داد: از سویی از سوی دیگر، صندوق های سرمایه گذاری متقاضیان اصلی آنها هستند، حاضر به خرید این اوراق نمی شوند. این از دولت تقاضا می شود ساز و کار انتشار اسناد خزانه اسلامی اصلاح و برای این اوراق بازارگردان لحاظ شود.

_x000D_

ارز ۴۲۰۰ تومانی هنوز هم طرفدار دارد!

_x000D_

همچنین سعید اسلامی بیدگلی، دبیرکل کانون نهادهای سرمایه گذاری ایران در این پنل با تاکید بر اینکه پیش بینی پذیری اقتصاد ایران مطلوب نیست توضیح داد: اقتصاد ایران در تنگنای طولانی مدت قرار گرفته است و طی چهار دهه گذشته تقریبا همه فرصت‌هایی که بتواند گشایش ایجاد کند را از داده است. از طرف دیگر سرمایه اجتماعی کشور هم کاهش جدی پیدا کرده است.

_x000D_

وی با بیان اینکه ایران جزو معدود اقتصادهای دنیا است که نتوانسته تورم خود را حل کند، گفت: کشورهای منطقه که بعضا دولتی مستقر و بانک مرکزی نداشته‌اند با تورمی به این شدت مواجه نیستند و اکثرا تورم‌های شدید طی دو یا سه سال برطرف شده است.

_x000D_

دبیرکل کانون نهادهای سرمایه گذاری ایران با تاکید بر اینکه ایران تقریبا چهار دهه درگیر تورم بوده است عنوان کرد: تورم در ایران ساختار یافته است، یعنی با کسب و کارهایی مواجه هستیم که معتاد تورم هستند. بعضا و در برخی از دولت‌ها که تورم به دلایل مختلفی کاهش پیدا می‌کند شاهد این هستیم که بانک‌ها با مشکل مواجه می‌شوند.

_x000D_

بیدگلی با بیان اینکه سطح نرخ بهره در کشور بالا است و توجه به بهره وری در درجه چندم قرار دارد اظهار کرد: یکی از علل تورم این است که طی سال‌های گذشته نتوانستیم نرخ رشد نقدینگی را کنترل کنیم. همچنین حل مشکل کسری بودجه را طی سال‌های گذشته تمرین نکردیم. در حالیکه دولت با هزینه‌هایی روبرو است که توان کنترل آنها را ندارد.

_x000D_

وی ادامه داد: البته این مشکلات بدون راه حل نیست اما برای رفع آنها باید بدانیم می‌توانیم فرصتی چند ساله را از شهروندان بگیریم.

_x000D_

دبیرکل کانون نهادهای سرمایه گذاری ایران در ادامه با بیان اینکه پیش بینی می‌شود میزان تورم در سال آینده به کمتر از ۳۰ درصد وبه حدود ۲۷ تا ۲۹.۵ درصد برسد اظهار کرد: البته شرط تحقق این پیش بینی این است که بدانیم دولت برای کسری بودجه چه خواهدکرد؟ چرا که تصمیمات بودجه‌ای دولت تاثیرات زیادی روی بازارهای داخلی می‌گذارد.

_x000D_

بیدگلی با بیان اینکه ظرفیت بازارهای مالی در ایران از نظر تعداد و نفوذ افزایش زیادی پیدا کرده است، گفت: فکر می‌کردیم توسعه بازار سرمایه به برخی مسائل مانند کنترل قیمت‌گذاری دستوری پایان بدهد. باید به این نکته توجه کرد که سپردن بسیاری از ساز و کارها به بازار می‌تواند در برخی بخش‌ها راهگشا باشد.

_x000D_

وی در ادامه با تاکید بر اینکه طی چهار دهه گذشته نتوانستیم برخی متغیرهای اقتصادی را کنترل کنیم، گفت: تصمیمات اقتصادی کوتاه مدت هستند و جریان نقدینگی از این بازار به آن بازار در حال حرکت است. در هیچ جای دنیا لوازم خانگی تبدیل به دارایی نمی‌شود، به جز ایران.

_x000D_

دبیرکل کانون نهادهای سرمایه گذاری ایران ادامه داد: طراحی ابزارهایی که سرمایه گذار را از نوسانات اقتصادی مصون کند به اینکه سیاستگذار تصمیمات خود را بهبود ببخشد کمک می‌کند. مسلما انتظار نمی‌رود راه حل‌ها بدون درد باشد. برای مثال در حوزه حذف یارانه‌های انرژی پیشنهادات زیادی شده اما نهایتا تصمیم درستی گرفته نشده است. همچنان ارز ۴۲۰۰ تومانی و قیمت گذاری دستوری طرفدار دارد و تصمیم گیر ی پیچیده است.

_x000D_

راه حل انتشار اوراق بدهی

_x000D_

در ادامه مراسم امیر تقی خان تجریشی رئیس هیات مدیره شرکت بورس تهران با اشاره به روش‌های تامین مالی در سال‌های گذشته اظهار کرد: از جمله این روش‌ها می‌توان به صکوک استثناء اشاره کرد که اولین بار برای شرکت صنعتی و معدنی که زیرگروه توسعه مالیبود صورت گرفت. همچنین یکی دیگر از روش‌های تامین مالی صندوق پروژه بود که اولین صندوق نیز به مپنا اختصاص یافت که نیروگاه  گازی پرند را به سیکل ترکیبی تبدیل کند اما هیچ کدام از این تجربه‌ها تکرار نشد.

_x000D_

وی با اشاره به پذیره نویسی تجلی اظهار کرد: این پذیره نویسی نیز یکی دیگر از روش‌های تامین مالی بود. با این حال از هر کدام ازابزارهای تامین مالی تعداد قابل توجهی پروژه ندیدیم و هر سال ابزارهای جدید فقط برای رفع مشکلات به کار گرفته می‌شود.

_x000D_

رئیس هیات مدیره شرکت بورس تهران ادامه داد: اتفاقی که در حال شکل گیری است این است که در صندوق پروژه ایده‌ای که مطرح شده بود این بود که فرد صاحب پروژه می‌خواست کمبود منابع مالی را جبران کند. مردم نیز بخشی از سرمایه‌های خود را وارد پروژهمی‌کردند اما آن پروژه ناتمام می‌ماند. به نظر من برای حل این مشکل باید از ابتدا اعلام می‌کردند که پروژه به چه میزان منابع مالی نیازدارد و فردی به عنوان متعهد پذیره نویسی نیز معرفی شود. البته این هم یک مشکل جدید داشت که بانی نمی‌توانست برای پروژه‌های بزرگ این راه را ادامه دهد.

_x000D_

به گفته تجریشی، راهکار مشکل این است که پروژه به عنوان یک شرکت پذیرش شود.

_x000D_

وی با اشاره به انتشار اوراق بدهی برای تامین کسری بودجه گفت: راه حل این است که به جای اینکه اوراق به صورت مستقیم و نقد دربازار فروخته شود به سمت سهامدار بلندمدت حرکت کنیم. مثلا سهامداران اوراق را به صورت قسطی و بلندمدت بخرند. این موضوعباعث می‌شود که تامین مالی در طول زمان قرار بگیرد. فرآیند همانند عرضه‌های اولیه بشود و این امکان به هر کد بورسی داده شود که یک کلاسی را از نظر قیمت انتخاب کند.

_x000D_

در ادامه، محمد وطن‌پور، نایب رئیس هیات مدیره فرابورس با بیان اینکه در ۱۰ سال گذشته ۶۷۰ هزار میلیارد تومان از طرق مختلف از اوراق بدهی تامین مالی شده است، اظهار کرد: از میزان مذکور ۶.۲ دهم درصد آن سهم صکوک، ۲۸ درصد آن سهم تامین مالی اوراق مرابحه، یک دهم درصد سهم اوراق رهنی، ۶ درصد سهم اوراق سلف، ۲۸ درصد سهم تامین مالی از طریق اوراق مرابحه و ۴۲.۹ درصد سهم اسناد خزانه اسلامی بوده است.

_x000D_

‌وی افزود: همانطور که از آمارها به دست می‌آید بیشترین حجم مربوط به انتشار اوراق خزانه با ارزش ۲۸۷ هزار میلیارد تومان است که تهیه‌کننده آن دولت بوه و پس از اوراق خزانه، اوراق مرابحه بیشترین سهم را داشته است اما در این بخش هم سهم دولتی‌ها بیشتر از فعالان بازار بوده است.

_x000D_

‌وطن‌پور ادامه داد: از ۶۷۰ هزار میلیارد تومان تامین مالی از طریق اوراق بدهی در ۱۰ سال گذشته ۵۵۰ هزار میلیارد تومان سهم دولت بوده که انتشار این حجم از سوی دولت به فشارهای قانونی برمی‌گردد.

_x000D_

وی با بیان اینکه هرچه جلوتر می‌رویم سهم بازار بدهی در تامین مالی افزایش پیدا می‌کند، گفت: در سال ۹۹ این بازار در تامین مالی سهم ۳۲ درصدی داشته و امسال هم تاکنون ۲۴ درصد تامین مالی‌ها از طریق بازار بدهی و انتشار اوراق بوده است و خوشبختانه با چراغ سبز دولت در ارائه مجوزها مواجه هستیم هرچند که جرأت بخش خصوصی در استفاده از این ابزارها مانند دولت نیست چرا که ریسک‌های این بازار و عدم پیش‌بینی پذیری اقتصادی باعث محتاط بودن بخش خصوصی در این حوزه بوده است.

_x000D_

‌این مقام مسئول با اشاره به نرخ اوراق یادآور شد: هر بار که نرخ اوراق کاهش یافته شاهد کاهش مقطعی این نرخ بودیم به طوری که در زمستان ۹۸ و بهار ۹۹ پس از کاهش مقطعی نرخ اوراق بلافاصله نرخ اوراق بالا رفت.