تکلیف فعالیت دوو در ایران مشخص شود

_x000D_

به گزارش بورس و بانک و به نقل از روابط عمومی اتحادیه تولیدکنندگان لوازم خانگی ؛ دوو الکترونیکس (Daewoo electronics) یکی از برندهای پرطرفدار تولید لوازم خانگی در دهه ۱۹۹۰ میلادی بود که به‌عنوان زیرمجموعه‌ای از گروه Daewoo فعالیت می‌کرد؛ اما محبوبیت هم نتوانست منجی این تولیدکنندۀ بزرگ در بحران مالی سال ۱۹۹۹ آسیا باشد و بدهی‌های دوو الکترونیکس در نهایت منجر به ورشکستگی آن شد.

_x000D_

گرچه ۲۲ سال از جوان‌مرگ‌شدن این برند خوش‌نام می‌گذرد، اما همچنان شرکت‌های متعددی در کشورهای مختلف محصولاتی تحت عنوان دوو روانه بازار می‌کنند؛ در ایران نیز گروه صنعتی انتخاب خود را تولیدکنندۀ انحصار لوازم خانگی دوو معرفی می‌کند و در واقع انحصار این برند را در سطح جهانی متعلق به خود می‌داند. اما آیا انتخاب صاحب امتیاز برند دوو شده است؟ «تصلا» در ادامه به بررسی این ماجرا می‌پردازد.

_x000D_

_x000D_

_x000D_

_x000D_

انحصار لوازم خانگی دوو در اختیار «انتخاب» است؟

_x000D_

یکه‌تازی شرکت‌های کره‌ای در صنعت لوازم خانگی جهان باعث شده کشورهای زیادی به همکاری با شرکت‌های واقع در این کشور علاقه نشان دهند. عنان بازار لوازم خانگی ایران نیز حدود سه دهه در اختیار کره‌ای‌ها قرار داشت؛ با این حال تشدید تحریم‌ها و سیاست‌های خصمانه رئیس جمهوری سابق آمریکا علیه ایران باعث قطع همکاری هم‌پیمانان تجاری ایالات متحده، ازجمله کره‌ای‌ها با ایران شد.

_x000D_

گرچه در آن مقطع ال.جی و سامسونگ به‌سرعت خاک ایران را ترک کردند، اما همزمان بیلبوردهایی در سطح شهر مشاهده می‌شد که پیامی را از کره جنوبی مخابره می‌کرد؛ «بودیم، خواهیم ماند».

_x000D_

_x000D_

_x000D_

_x000D_

_x000D_

درج لوگوی گروه صنعتی انتخاب در پایین این تصویر نشان می‌دهد این شرکت است که در ایران محصولات دوو را عرضه می‌کند. اما آیا شرکتی در کره جنوبی فعالیت دارد که در اوج تحریم‌ها به کاخ سفید پشت کند و به دلیل تعهداتی که در ایران دارد راه متفاوت‌تری را نسبت به ال.جی و سامسونگ در پیش بگیرد؟

_x000D_

یا گروه صنعتی انتخاب به روابطی در حوزۀ بین‌المللی دست یافته که حتی وزارتخانه تحت امر محمدجواد ظریف از دستیابی به آن عاجز بود که هیچ‌گاه نتوانست مطالبات ایران از کره را بازپس گیرد؟

_x000D_

از سوی دیگر باید به این نکته هم توجه داشت که گروه صنعتی انتخاب همواره خود را صاحب امتیاز دوو و تولیدکنندۀ محصولات آن معرفی می‌کند، نه به‌عنوان واردکننده؛ ماجرای این ادعا هم به سال ۱۳۸۹ بازمی‌گردد؛ یعنی زمانی که مسئولان شرکت کره‌ای در پی بدهی‌های تلمبارشده ناچار به فروش امتیاز برند خود شدند؛ همین اقدام کافی بود تا گروه صنعتی انتخاب فرصت را غنیمت شمرده و خود را برندۀ این مزایده اعلام کند.

_x000D_

در آن زمان گرچه برند ورشکستۀ دووالکترونیکس ۲۵۰ میلیون تا ۳۰۰ میلیون دلار ارزش‌گذاری شده بود؛ اما تولیدکنندۀ ایرانی حاضر به پرداخت ۵۱۸ میلیون دلار برای خرید امتیاز این برند شد.

_x000D_

اما دیری نپایید که «انتخاب» از خرید امتیاز «دوو» پا پس کشید و بعد از پرداخت حدود ۱۰ درصد از مبلغ قرارداد و تبلیغات گسترده در این زمینه، از پرداخت باقی پول سر باز زد و از شرکت کره‌ای خواستار استرداد مبلغ واریزی شد.

_x000D_

البته کره‌ جنوبی هم در مقابله با بدعهدی، پول شرکت ایرانی را مسدود کرد و هیچ‌گاه حاضر به بازگرداندن آن نشد. اظهارات محمد دیانی، مالک گروه صنعتی انتخاب، طی گفت‌وگویی که با ایلنا در سال ۱۳۹۵ داشت، گواهی بر این سخن است. او در این مصاحبه اعلام کرد: «برای خرید برند دوو ۶۰ میلیون دلار پیش‌پرداخت دادیم، اما نتوانستیم مبلغ باقیمانده را تهیه کنیم، به همین سبب پول ما بلوکه شد.». دیانی با این مقدمه خواهان عودت ۶۰ میلیون دلار شد.

_x000D_

_x000D_

البته با ذکر این نکته که ایشان رئیس انجمن صنفی کارفرمایی لوازم خانگی است باید گفت اگر این مصاحبه را در کنار سایر اتفاقات قرار دهیم، این نکته مسجل است که گروه صنعتی انتخاب بر خلاف ادعاهایش صاحب برندی به نام دوو نیست.

_x000D_

با این حال در امیدنامه‌ای که این گروه صنعتی در اختیار سازمان بورس اوراق بهادار گذاشته و در سایت رسمی و دولتی کدال هم قرار گرفته، قرارداد این شرکت با دوو تا سال ۲۰۲۴ اعتبار دارد و به احتمال فراوان تمدید هم خواهد شد!

_x000D_

_x000D_

_x000D_

_x000D_

سرنوشت دوو چه شد؟

_x000D_

سرانجام در سال ۲۰۱۳ بود که دوو در قبال دریافت ۲۷۰ میلیون دلار، امتیاز خود را به یک شرکت بزرگ خوشه‌ای دیگر در کره جنوبی به نام گروه دانگبو واگذار کرد و این شرکت نام خود را به دانگبو دوو الکترونیکس (Dongbu Daewoo Electronics) تغییر داد.

_x000D_

در سال ۲۰۱۸ و پس از انتقال شرکت دایو وینی (daeyu wini)، از یرمجموعه‌های دانگبو، وینیا دوو (winia Daewoo) شکل گرفت و فعالیت خود را آغاز کرد.

_x000D_

پس از گذشت حدود دو سال، وینیا دوو در هفتم اکتبر سال ۲۰۲۰ اعلام کرد که نام خود را به وینیا الکترونیکس (Winia Electronics) تغییر داده تا دیگر حتی اثری از نام دوو باقی نماند.
مدیران این شرکت هدف خود را از این تغییر نام، تقویت تجاری برند در عرصه بومی و جهانی اعلام کردند. گویا ورشکستگی دوو الکترونیکس در بحران مالی آسیای شرقی چنان ضربه‌ای به نام این برند در سطج جهانی وارد کرده بود که خریداران آن، قید این نام را بزنند.

_x000D_

البته این تغییر نام بدون دریافت مجوزها و لایسنس‌های مختلف میسر نمی‌شد و وینیا همچون برخی شرکت‌های ایرانی نمی‌توانست یک‌شبه برندی جدید برای خود بیافریند.

_x000D_

چنان‌که سی‌ام ژوئن مجوزهای لازم اخذ شد و دادگاه مربوطه به حذف نام دوو رأی داد. تمامی این مجوزها توسط Posco International صادر شده‌اند. پیش از نهایی‌شدن این تغییر و تحولات، توزیع گسترده و جهانی مجموعه Winia z آغاز شده بود تا وینیا خود را در ابتدای مسیر محکی جدی زده باشد.

_x000D_

گرچه امروز در ایران تلویزیون‌های دوو به‌عنوان محصول اصلی این برند شناخته می‌شوند، اما نکته جالب توجه این است که دوو از ابتدای شکل‌گیری تا امروز که تحت برند وینیا فعالیت دارد، هیچ‌گاه تولیدکنندۀ پنل تلویزیون نبوده و فعالیت آن غالباً به تولید لوازم خانگی میان‌رده ازجمله انواع یخچال و فریزر، انواع دستگاه‌های تهویه مطبوع و همچنین دستگاه‌های پخت و پز برقی از جمله مایکروفرهای مختلف منحصر می‌شود.

_x000D_

طی مصاحبه‌ای هم که مدیرعامل وینیا روز ۲۹ سپتامبر ۲۰۱۹ با روزنامۀ معتبر «کره تایمز» داشت، اعلام کرد که هدف اصلی این تولیدکننده قرارگرفتن در بین ۱۰ تولیدکنندۀ برتر جهان است و کشورهای آمریکای شمالی و آمریکای جنوبی مقصد اصلی صادرات محصولات وینیا هستند.

_x000D_

بر اساس گفته‌ی «جونگ-‌جو آن» این شرکت توانسته محصولات خود را در بیش از ۸۰ کشور در قاره آمریکا و سایر قاره‌ها ازجمله کشورهای آمریکای شمالی، آمریکای مرکزی و آمریکای جنوبی و همچنین کشورهای خاورمیانه، اروپا و آسیا به فروش برساند.

_x000D_

او نیز در توضیح سرنوشت شرکت دوو گفته این شرکت در دهه ۹۰ میلادی با مشکلات مالی زیادی مواجه بود و سرانجام در سال ۱۹۹۹ به دلیل استقراض و عدم پرداخت وام بانکی ورشکسته شد.

_x000D_

در سال ۲۰۰۶ این شرکت تصمیم گرفت تا با اخذ وام، فعالیت خود را از سر بگیرد و از ورشکستگی نجات یابد که این بار نیز با شکست مواجه شد. بعد از آن بود که دوو توسط گروه صنعتی Daeyu Winia خریداری شد و در سال ۲۰۱۸ با تولید یخچال‌های کیمچی به شهرت جهانی رسید.

_x000D_

چنان‌که میزان فروش شرکت Winia Daewoo در سال ۲۰۱۸ میلادی حدود ۱٫۴۳ تریلیون وِن یا ۱٫۲ میلیارد دلار رسید که بیش از ۹۰ درصد آن در بازار داخلی بود.

_x000D_

علاوه بر نکاتی که گفته شد، وینیا ۱۲ شرکت تابعه در خارج از کره جنوبی دارد و در سراسر دنیا ۱۱ شعبه فروش کالا تأسیس کرده است.

_x000D_

کارخانه‌های این شرکت نیز در سه کشور کره جنوبی، چین و مکزیک فعالیت دارند. با این حال نام ایران در هیچ یک از بخش‌های همکاری شرکت وینیا ملاحظه نمی‌شود.

_x000D_

در بین دفاتر آسیایی که در سایت این شرکت به آن اشاره شده، علاوه بر چین، فقط نام سه کشور سنگاپور، مالزی و تایوان قابل ملاحظه است.

_x000D_

_x000D_

در شبکه جهانی وینیا نیز علاوه بر کره جنوبی ۱۶ کشور دیگر حضور دارند که ازجمله آن می‌توان به کشورهای آمریکای جنوبی اشاره کرد. در این شبکه نیز نامی از ایران مشاهده نمی‌شود.

_x000D_

_x000D_

در تصویر پایین هم مشاهده می‌کنیم علاوه بر چهار کارخانۀ اصلی این شرکت که در کشورهای کره، چین، تایلند و مکزیک راه‌اندازی شده، در ۱۸ کشور دیگر شعبه‌های کارخانه وینیا فعالیت دارند که در این حوزه نیز نامی از ایران به چشم نمی‌خورد.

_x000D_

_x000D_

گروه صنعتی «انتخاب» واردکننده لوازم خانگی دوو است؟

_x000D_

در ابتدای گزارش و با استناد به صحبت‌های مالک گروه صنعتی انتخاب مشخص شد که این گروه صنعتی هیچ‌گاه صاحب برند و امتیاز دوو نبوده است؛ حال این سؤال را باید مطرح کرد که آیا گروه صنعتی انتخاب به انحصار لوازم خانگی دوو دست یافته است که از طرف آن‌ها قول ماندن در ایران را می‌دهد؟

_x000D_

در ابتدا باید این موضوع را یادآوری کرد که حدود سه سال از اعمال قانون ممنوعیت واردات لوازم خانگی به کشور می‌گذرد؛ بنابراین اگر وارداتی هم صورت بگیرد به معنای قاچاق تلقی می‌شود؛ ولو اینکه واردکننده گروه صنعتی انتخاب و محصول وارداتی، دوو باشد. اخیراً نیز رهبر معظم انقلاب دستور به ادامه ممنوعیت واردات محصول نهایی لوازم خانگی دادند.

_x000D_

گرچه مالک گروه صنعتی انتخاب طی این مدت اصلی‌ترین مخالف واردات لوازم خانگی کره‌ای بوده و در تمام نامه‌هایی که به مقامات ارشد کشور نوشته شده، امضای محمدرضا دیانی دیده می‌شود، اما شرکت‌های زیرمجموعه او برای فروش بیشتر محصولات چینی دوو، سعی دارند آن را کره‌ای معرفی کنند و نوعی جدیدی از سوءاستفاده را به نمایش بگذارند.

_x000D_

در ثانی با توجه با بررسی که از سرنوشت برند دوو صورت گرفت، باید گفت دیگر برندی به این نام نه در کره جنوبی و نه در هیچ نقطۀ دیگری از جهان فعالیتی انجام نمی‌دهد که محصول نهایی آن وارد ایران شود.

_x000D_

اگر قرار بر واردات هم باشد این محصولات باید با نام وینیا وارد ایران شوند. حذف کامل دوو نشان می‌دهد که دیگر مونتاژکاری هم محلی از اعراب ندارد و حتی نمی‌توان نام مونتاژ را برای محصولاتی که انتخاب با نام دوو روانه بازار می‌کند در نظر گرفت.

_x000D_

بنابراین مدیران گروه صنعتی انتخاب باید مشخص سازند که زمانی که دیگر شرکتی به نام دوو وجود ندارد، چطور آن را در ایران حفظ می‌کنند و به رابط کر‌ه‌ای‌ها تبدیل می‌شوند تا پیام دوو را از این سرزمین شرقی به مردم ایران مخابره کنند؟ آن‌ها دقیقاً با چه شرکتی قرارداد منعقد کرده‌اند که در امیدنامه رسمی خود تا سال ۲۰۲۴ برای آن اعتبار در نظر می‌گیرند.

_x000D_

_x000D_

شاید در این میان شرکت دیگری نام دوو را جعل کرده و گروه صنعتی انتخاب از آن اطلاع ندارند. اگر هم انتخاب با گروه دانگبو به چنین توافقاتی دست یافته، باز هم این به معنای مالکیت بر برند دوو نیست که انتخاب مدعی آن است.

_x000D_

در همین زمینه حدود یک ماه پیش بود که «پارک سو داک»، قائم‌مقام سفیر کره جنوبی در تهران، نسبت به خروج ال.جی و سامسونگ از ایران ابراز تأسف کرد؛ حال انتظار می‌رود تکلیف فعالیت دوو هم در ایران مشخص شود و سرانجام مصرف‌کنندگان بدانند محصولی که به نام دوو می‌خرند، آیا کره‌ای است یا دست روی ورژن دیگری از اسنوا می‌گذارند؟

_x000D_

پیش از این نیز اخباری مبنی بر واردات محصولات ال.جی و سامسونگ در قبال بدهی‌های کره به ایران منتشر شده و موجبات نگرانی مدیران گروه صنعتی انتخاب را فراهم آورده بود که قائم‌مقام سفیر کره جنوبی در تهران با رد این موضوع، ماجرای این دو برند را در ایران حداقل برای مدتی تمام‌شده دانست. حکم حکومتی رهبری نیز فصل‌الخطابی بود که نشان داد دیگر مصرف‌کنندگان ایرانی باید با لوازم خانگی کره‌ای خداحافظی کنند.

_x000D_

_x000D_

_x000D_

_x000D_

سیاست یک بام و دو هوا

_x000D_

در حالی که مسئولان سفارت کره جنوبی در تهران ورود ال.جی و سامسونگ را به ایران کان لم یکن می‌دانند، اما سفیر کره جنوبی در خط تولید کارخانه‌های گروه صنعتی انتخاب حاضر می‌شود و براساس اخبار منتشر شده از سوی این گروه صنعتی نسبت به محصولات تولیدی ابراز شگفتی هم می‌کند.

_x000D_

این در حالی است که اگر کره جنوبی مخالف فعالیت تولیدکنندگان خود در ایران است، باید تکلیف دوو را هم مشخص سازد که چطور این شرکت ورشکسته هنوز محصولاتش در بازار ایران یافت می‌شود؟

_x000D_

از سوی دیگر، رفتار مدیران انتخاب جالب توجه است. این گروه در حال حاضر پرچمدار مخالفان ورود برندهای خارجی، از جمله کره‌ای‌ها به بازار لوازم خانگی ایران است.

_x000D_

برای ابراز این مخالفت هم از هیچ تلاشی دریغ نمی‌کند؛ از ساخت مستند «ساید بای ساید» و پخش آن از شبکه یک تلویزیون تا تهدید دولت به تعدیل نیرو. در این بین آن‌ها حتی از آسیب‌زدن به سایر تولیدکنندگان ایرانی ابایی ندارند و دائم به تخریب رقبای داخلی هم می‌پردازند.

_x000D_

نگاهی به صفحات آن‌ها در شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد که گروه صنعتی انتخاب سعی دارد کره‌ای‌ها را بزرگ‌‌ترین دشمن اقتصاد ایران و عامل اصلی شرایط کنونی صنعت لوازم خانگی معرفی کند.

_x000D_

حال چطور شرکتی که کره‌ای‌ها را عامل مخرب اقتصاد معرفی می‌کند، سفیر همان کشور را برای بازدید از خط تولیدش دعوت می‌کند و به تیتر یک بسیاری از رسانه‌ها تبدیل می‌شود؟

_x000D_

اگر گروه صنعتی انتخاب کره جنوبی را دشمن اقتصاد ایران می‌پندارد، چرا برای تبلیغات خود از برند کره‌ای مایه می‌گذارد و سعی دارد خود را نماینده یک شرکت کره‌ای در ایران معرفی کند؟

_x000D_

برندی که البته مونتاژی از قطعات چینی است. بر این اساس اگر برندهای خارجی با کیفیت و به‌صرفه است، انتظار می‌رود اولاً محموله‌های بوش که در گمرک رسوب شده‌اند، ترخیص شوند؛ از سوی دیگر مذاکرات با سایر خارجی‌ها از جمله ال.جی و سامسونگ آغاز شود. چنانچه اعتقادی بر این برندها وجود ندارد، گروه صنعتی انتخاب هم باید سوءاستفاده از نام دوو را کنار بگذارد و برای محصولاتی که با این نام عرضه می‌کند نام دیگری نظیر «اسنوا پلاس» یا … انتخاب کند. زیرا بررسی‌ها نشان می‌دهد که امروز دوو دیگر وجود خارجی ندارد.

_x000D_

_x000D_

_x000D_

_x000D_

تمامیت‌خواهی به بهانۀ حمایت از تولید داخلی

_x000D_

زمانی که گفته می‌شود صنعت لوازم خانگی هم در همان مسیری قرار گرفته که صنعت خودروسازی تا امروز طی کرده، دقیقاً منظور ایجاد انحصار لوازم خانگی دوو برای شرکت‌هایی نظیر «انتخاب» است. نمی‌توان به بهانۀ حمایت از تولید داخلی مرزها را روی تمام واردکنندگان بست، اما نماینده‌ای انحصاری و خلاف واقعیت برای شرکت‌های کره‌ای در ایران معرفی کرد.

_x000D_

فقط کافی است نگاهی به رسانه‌های کشور داشته باشیم تا مشخص شود طی سه سال اخیر نام محمدرضا دیانی، مالک اسنوا، در صدر فهرست منتقدان ورود لوازم خانگی کره‌ای به ایران قرار گرفته است. انتقاداتی که دیگر شکل تمامیت‌خواهی و انحصارگرایی به خود گرفته‌اند.

_x000D_

در حالی که همچنان این سؤال مطرح است که ۶۰ میلیونی دلاری که او برای خرید دوو از کشور خارج کرده، از چه منابعی تهیه شده‌اند که هنوز هم به کشور بازنگشته است؟

_x000D_

آیا می‌توان باور کرد شرکت اسنوا با فروش محصولات خود در ایران ۶۰ میلیون دلار برای مالکان آن عایدی داشته است؟ بنابراین نه‌تنها برندی وارد ایران نشده، بلکه ارز قابل توجهی از کشور خارج شده و طی این سال‌ها نیز محصولات کره‌ای از مورچه‌خورت اصفهان وارد خانه‌های مردم شده است. اولین اخطارها درباره از دست رفتن ارزهای ایران در سال ۱۳۹۰ در بلومبرگ منتشر شد.

_x000D_

بلومبرگ در آن مقطع گزارش داد که طرف ایرانی نتوانسته منابع مالی مورد نیاز برای خرید شرکت دووالکترونیکس کره‌جنوبی را تأمین کند و به همین دلیل قرارداد فروش این شرکت کره‌ای به طرف ایرانی لغو شده است.

_x000D_

بانک ووری کره‌جنوبی که طلبکار اصلی دوو الکترونیکس بود نیز همان زمان اعلام کرد که گروه ایرانی انتخاب نتوانسته مبلغ ۵۷۷٫۷ میلیارد وون معادل ۵۳۴٫۹ میلیون دلار را برای خرید دوو الکترونیکس پرداخت کند و به همین دلیل قرارداد میان طرفین لغو شده است.

_x000D_

همچنین در حالی که انتظار می‌رفت با افزایش گسترۀ فعالیت گروه صنعتی انتخاب اشتغال‌زایی قابل‌توجهی صورت بگیرد، این شرکت اقدام به اخراج نیروهای کار خود زد.

_x000D_

البته در این زمینه حمیدرضا غزنوی، سخنگوی این گروه صنعتی، واژه‌ای جدید را وارد ادبیات کارفرمایی ایران کرد و این اخراج‌ها را «پالایش نیروی انسانی» نام گذاشت.

_x000D_

این در حالی است که بسیاری از کارشناسان این رفتار را ناشی از فشار به دولت برای جلوگیری از پیگیری معوقات این گروه صنعتی می‌دانند و معتقدند تبلیغات اخیر این شرکت برای جذب ۱۰ هزار همکار نیز برای افزایش این نوع فشارهاست.

_x000D_

البته ماجراهای دوو به همین جا ختم نمی‌شود، در سال ۱۳۹۵ در حالی که قرار بود ۵۲ کانتینر پوسته یخچال برای تولید داخلی یخچال وارد کشور شود به ناگاه در گمرک و پس از بازرسی مشخص شد تمام ۵۲ کانتینر شامل یخچال‌های شرکت دوو هستند.

_x000D_

هر چند به نقل از منابع آگاه، تعداد واقعی این محصولات بالغ بر صدها کانتینر قطعات SKD بوده و با توقف محموله اول، سایر قطعات از مسیر بازگردانده می‌شوند. متأسفانه سرنوشت پرونده این محموله‌های قاچاق نیز هیچ‌گاه مشخص نشد؛ اما انتظار می‌رود حداقل شرکتی که خود را نمایندۀ دوو می‌داند در این باره شفاف‌سازی کند.

_x000D_

با این حال گروه صنعتی «انتخاب» برای اینکه بر تمام اقدامات انحصار لوازم خانگی دوو خود سرپوش بگذارد، انجمنی صنفی تشکیل می‌دهد و خود را صدای رسای فعالان صنعت لوازم خانگی معرفی کند. صدایی که فقط فریاد می‌زند لوازم خانگی کره‌ای بد است؛ اما فقط برای رقبای «انتخاب».