ارزش داروهای اتلاف شده در کشور حدود یکصد و چهل و سه میلیارد تومان برآورد شده است

دانشیار اقتصاد سلامت دانشگاه علوم پزشکی تبریز گفت: ارزش کل داروها در ایران برای خانوارهای شهری حدود ۳۶۷ میلیارد تومان و ارزش داروهای اتلاف شده حدود ۱۴۳ میلیارد تومان برآورد شده است.

_x000D_

به گزارش بورس و بانک و به نقل از پایگاه خبری سازمان بیمه سلامت ایران ؛ دومین نشست علمی تخصصی مرکز ملی تحقیقات بیمه سلامت با عنوان ” ذخیره و اتلاف غیرضروری دارو در منزل، وضعیت موجود، عوامل تاثیر گذار، پیامدهای مرتبط با سلامت و اقتصاد با سخنرانی جناب آقای دکتر علیرضا محبوب اهری، دانشیار اقتصاد سلامت دانشگاه علوم پزشکی تبریز برگزار شد.
در این نشست علمی تخصصی مطالب ارایه شده از یافته های یک پایان نامه کارشناسی ارشد است که بر روی خانوارهای شهر تبریز( ۳۲۰ خانوار) در سال ۱۳۹۶ انجام  شده است. همچنین نرخ ذخیره دارو در بین خانوارهای شهر تبریز در مقایسه با مطالعات حاضر در مروری نظام مند مقایسه شده است.
دکتر اهری بیان کرد: با توجه به مطالعات مروری نظام مند انجام شده، ذخیره و اتلاف دارو در تمام دنیا وجود دارد ولی در کشورهای با درآمد بالا و توسعه یافته به مراتب از کشورهای در حال توسعه کمتر است.
وی ادامه داد: در بین خانوارهای مصاحبه شونده حداقل یک مورد داروی اتلافی داشتند. ۱۱ درصد از داروها بدون نسخه و ۸۹ درصد تجویزی بودند. ۶۰ درصد داروهای تجویز شده و همچنین غیر نسخه ای اتلاف شده اند. ۶۵ درصد داروهای تهیه شده به صورت OTC، مجوز فروش نداشته اند و ۱۵ درصد از داروهای منقضی شده، مصرف می‌شدند.
دانشیار اقتصاد سلامت دانشگاه علوم پزشکی تبریز گفت: داروهای ذخیره شده در منزل به اشکال دارویی قرص، کپسول، شربت، آمپول و…. دیده شده است. اکثر داروهای اتلاف شده داروهایی بوده اند که تجویز بدون نسخه پزشک ممنوعیت داشته است. به عنوان مثال دارویی که بالاترین ممنوعیت داروی مورد استفاده اتلاف شده را داشته است. داروی سرما خوردگی است.
وی تاکید کرد: ذخیره و اتلاف دارو یک پدیده چند بعدی است که پزشک، بیمار، اقتصاد سلامت، سیستم های بهداشتی درمانی می توانند در آن نقش به سزایی داشته باشند که در این راستا ارتقاء سواد سلامت در عرضه کننده و مصرف کننده و نظارت صحیح بر اجرای قوانین در زمینه ممنوعیت فروش دارو بدون نسخه از فاکتور های مهم است.
اهری گفت: مقایسه رتبه داروهای اتلاف شده به تفکیک تجویزی و OTC نشان می دهد بسیاری از این داروها در دو گروه مشابه بوده است. همچنین تجویز غیر منطقی دارو از طرف ارائه دهنده و از طرف مصرف کننده هم رفتار غیر منطقی مانند رد و بدل دارو و یا قطع دارو را در پی دارد.
وی درآمد، پوشش بیمه‌ای، بیماری‌های مزمن، جنسیت، تحصیلات و سن را از عوامل مؤثر بر ذخیره و اتلاف دارو دانست و افزود: بیش از ۹۹ درصد خانوارهای شهر تبریز داروها را از طریق سطل زباله دفع می کنند که این مشکل در کشورهای با درآمد پایین و متوسط همه گیر است.
این پژوهشگر جهت رفع این مشکل به دو راهکار اشاره کرد و گفت: جمع آوری داروهای رها شده از طریق پویش‌های دوره‌ای و دفع بهداشتی به عنوان راهکار کوتاه مدت و ایجاد خط برگشت دارو (به داروخانه، مراکز مشخص و…) به عنوان راهکار بلند مدت پیشنهاد می‌شود.
وی آموزش و ارتقای سواد سلامت مردم، پزشکان، ارایه دهندگان، نظارت بر اجرای قوانین موجود در زمینه ممنوعیت فروش  بدون نسخه، توجه به ذخیره غیر ضروری، اتلاف، نگهداری و دفع نامناسب دارو به عنوان یک مشکل جدی نظام سلامت ایران، همکاری بین بخشی با مداخلات در سطح جامعه را از  راهکارهای پیشنهادی در ارتباط با ذخیره و اتلاف دارو دانست و افزود: همچنین توجه به مدل‌های برگشت دارو به سیستم سلامت به عنوان یک اولویت توسط قانونگذاران و سیاستگذاران، بازگرداندن داروهای برگشتی (گرانقیمت) به چرخه مصرف و انتخاب آنتی بیوتیک ها و مسکن ها به عنوان نقطه شروع مناسب برای مداخله و توجه به اولین پویش جمع آوری داروهای رها شده به عنوان یک فوریت زیست محیطی، سلامتی و انسانی از دیگر راهکارهایی است که باید مورد توجه قرار گیرد.