آینده سرمایه انسانی در گرو اقتصاد، داده و هوش مصنوعی

به گزارش پایگاه خبری «بورس و بانک»؛ ابوالفضل کیانی بختیاری در بیست‌ویکمین کنفرانس بین‌المللی توسعه منابع انسانی با ترسیم تصویری تازه از آینده مدیریت سرمایه انسانی، بر ضرورت عبور سازمان‌ها از رویکردهای سنتی و حرکت به سمت مدیریت بین‌رشته‌ای و داده‌محور تأکید کرد.

وی با اشاره به یک پژوهش ساختاریافته در حوزه منابع انسانی اظهار کرد: در این مطالعه نزدیک به هزار مقاله تخصصی طی یک دوره ۳۷ ساله با استفاده از ظرفیت‌های بیگ‌دیتا گردآوری و تحلیل شده است؛ بررسی‌ که به گفته وی تغییر مسیر اولویت‌های مدیریت منابع انسانی در سال‌های اخیر را به‌ خوبی نشان می‌دهد.

کیانی بختیاری افزود: بررسی روند مطالعات نشان می‌دهد که موضوعاتی همچون عملکرد و توسعه سلامت سازمانی همچنان جایگاه خود را حفظ کرده‌اند، اما در سال‌های اخیر تنوع و شمول با رشد چشمگیری مواجه شده است؛ تغییری که می‌تواند نشانه‌ای از دگرگونی نیازها و اولویت‌های سازمان‌های امروزی باشد.

رئیس دفتر معاون اول رئیس‌جمهور تفاوت‌های فرهنگی را یکی از متغیرهای تعیین‌کننده در مدیریت نیروی انسانی دانست و گفت: سازمان‌ها در بسترهای فرهنگی متفاوتی شکل می‌گیرند و هنگامی که شرکت‌ها وارد همکاری‌های بین‌المللی، ادغام یا فعالیت مشترک در چند کشور می‌شوند؛ اهمیت این تفاوت‌ها بیش از گذشته آشکار خواهد شد.

وی تأکید کرد: تنوع فرهنگی و شمول دیگر موضوعاتی حاشیه‌ای در برنامه‌ریزی منابع انسانی نیستند و باید به‌ عنوان بخشی از راهبرد اصلی سازمان موردتوجه قرار گیرند.

کیانی بختیاری با اشاره به تغییر ماهیت تخصص منابع انسانی خاطرنشان کرد: برنامه‌ریزی نیروی انسانی دیگر با اتکاء به دانش سنتی به تنهایی امکانپذیر نیست و متخصصان این حوزه باید از ظرفیت علوم داده، اقتصاد، جامعه‌شناسی، روانشناسی و سایر رشته‌های مرتبط استفاده کنند.

به گفته وی از سال ۲۰۱۷ به بعد حضور و اهمیت رویکردهای بین‌رشته‌ای در مطالعات و مدیریت منابع انسانی رشد محسوسی داشته است و این روند نشان می‌دهد که آینده این حوزه در مرز میان چند دانش تخصصی شکل خواهد گرفت.

وی همچنین فرهنگ سازمانی را پدیده‌ای دانست که نیازمند طراحی و تقویت آگاهانه است و گفت: نمی‌توان انتظار داشت که فرهنگ مثبت در یک سازمان به‌ صورت خودکار شکل بگیرد. مدیران باید برای ایجاد، حفظ و توسعه چنین فرهنگی برنامه داشته باشند.

کیانی بختیاری در ادامه نوآوری در محصول و فرآیند را از جمله حوزه‌هایی برشمرد که منابع انسانی باید نقش جدی‌تری در آن ایفا کند، اما در عین حال تأکید کرد که تمرکز بر یک یا چند موضوع خاص نمی‌تواند پاسخگوی پیچیدگی‌های امروز مدیریت سرمایه انسانی باشد.

وی هشدار داد: متخصص منابع انسانی که از درک کافی نسبت به اقتصاد، داده، روانشناسی و جامعه‌شناسی برخوردار نباشد؛ در مدیریت بنگاه و مواجهه با مسائل پیچیده نیروی انسانی با محدودیت جدی روبه‌رو خواهد شد.

هوش مصنوعی؛ دستیار مدیر، نه تصمیم‌گیرنده نهایی

رئیس دفتر معاون اول رئیس‌جمهور در بخش دیگری از سخنان خود به یکی از مهمترین تحولات آینده منابع انسانی یعنی ورود هوش مصنوعی به فرآیندهای مدیریت نیروی انسانی پرداخت و مرز میان تصمیم‌سازی ماشینی و تصمیم‌گیری انسانی را مورد تأکید قرار داد.

وی گفت: تصمیم‌گیری استراتژیک درباره انسان باید همچنان در اختیار هوش انسانی و مدیر منابع انسانی باقی بماند و نباید چنین تصمیم‌هایی به‌ طور کامل به هوش مصنوعی سپرده شود.

به گفته کیانی بختیاری هوش مصنوعی باید نقش یک ابزار قدرتمند برای تحلیل داده، پیش‌بینی و تصمیم‌سازی را ایفا کند و به مدیر کمک کند تا اطلاعات را دقیق‌تر و سریع‌تر تحلیل کند؛ نه اینکه جایگزین قضاوت حرفه‌ای مدیر شود.

وی در همین زمینه نسبت به آنچه «استبداد شایستگی» خواند، هشدار داد و توضیح داد: اگر الگوریتم‌ها صرفاً بر مبنای داده‌های موجود درباره ویژگی‌ها و سوابق افراد تصمیم بگیرند که چه کسی برای یک موقعیت شغلی مناسب است؛ این خطر وجود دارد که ارزیابی انسانی و قضاوت تخصصی به حاشیه رانده شود.

کیانی بختیاری تأکید کرد: استفاده درست از هوش مصنوعی در منابع انسانی به معنای واگذاری اختیار به ماشین نیست؛ بلکه هدف آن باید فراهم کردن اطلاعات دقیق‌تر برای اتخاذ تصمیم‌های بهتر توسط مدیر باشد.

وی افزود: هوش مصنوعی می‌تواند در حوزه‌هایی مانند تحلیل داده، پیش‌بینی عملکرد، آموزش، استخدام و پردازش اطلاعات نقش مؤثری داشته باشد، اما در نقاطی مانند مصاحبه، ارزیابی نهایی افراد و تصمیم‌های استراتژیک درباره سرمایه انسانی، همچنان باید نقش انسان پررنگ و تعیین‌کننده باشد.

کیانی بختیاری در جمع‌بندی سخنان خود تصریح کرد: تحول منابع انسانی به معنای حذف نیروهای انسانی یا کنار گذاشتن تحلیلگران نیست؛ بلکه به معنای ایجاد مهارت‌ها و قابلیت‌های تازه و تربیت مدیرانی است که بتوانند همزمان از دانش‌های میان‌رشته‌ای، علوم داده و ظرفیت هوش مصنوعی بهره بگیرند و در عین حال قضاوت، تجربه و هوش انسانی را در مرکز تصمیم‌گیری درباره سرمایه انسانی حفظ کنند.

معصومه صالحی