آفت انحصار در بازارهای داخلی/یکه تازی لوازم خانگی در مسیر صنعت خودرو

این روزها هرچند در بازار خودرو و لوازم خانگی شاهد یکه تازی تولیدکنندگان داخلی هستیم اما تجربه نشان داده که در نهایت نبود رقابت، بزرگترین عامل برای زمین زدن صنایع انحصاری است؛ اتفاقی که نشانه های آن در این بازارها به خوبی دیده می شود.

_x000D_

به گزارش بورس و بانک و به نقل از اتحادیه تولیدکنندگان لوازم خانگی ؛  یکی از آفات بزرگ در هر صنعتی، رشد گلخانه ای و جلوگیری از ایجاد رقابت واقعی با دیگر تولیدکنندگان در آن صنعت است و نتیجه ای جز سطج کیفی پایین و قیمت بالا در بر نخواهد داشت. اتفاقی که در نهایت باعث نارضایتی مصرف کننده و تلاش او برای خرید کالای خارجی به هر روشی حتی قاچاق می شود.

_x000D_

این مسئله سالهاست که در صنعت خودروی ایران به وقوع پیوسته و روز به روز در حال تبدیل شدن به معضلی بزرگتر برای کشور است. در عین حال، مدتی است که شاهد درگیر شدن صنعت لوازم خانگی نیز با این موضوع هستیم و بیم آن می رود که این صنعت هم به سرنوشت صنعت خودرو دچار شود. چرا که از همین ابتدا شاهد رشد چندباره قیمت لوازم خانگی داخلی طی ماه های اخیر بوده ایم.

_x000D_

از این رو هرنوع برنامه ریزی حمایتی دولت از صنایع باید مبتنی بر یک استراتژِی بنیادی و کارآمد بوده و به دور از هر نوع شتابزدگی اتفاق بیفتد. در واقع بستن یکباره درهای واردات به روی هر محصولی هرچند ممکن است در ابتدا باعث رشد فروش شرکت های داخلی شود اما در نهایت آن صنعت را به زمین خواهد زد چرا که مهمترین عامل پیشرفتش یعنی تولید رقابتی را از او سلب کرده اند.

_x000D_

مصطفی طاهری، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس در این مورد معتقد است: در هر صنعتی که انحصار وجود داشته باشد و از ورود تولیدکننده جدید به این حوزه جلوگیری شود، فساد، نارضایتی و افزایش قیمت رقم می‌خورد.

_x000D_

وی با بیان اینکه حمایت‌های مجلس و دولت از صنایع از جمله صنعت خودرو و لوازم خانگی باید در بازه زمانی داشته باشد، گفت:این حمایت‌ها نباید بی‌نهایت باشد. در واقع این صنایع باید شبیه طفلی باشند که بزرگ می‌شوند و نه تنها روی پای خود می‌ایستند بلکه به پدر و مادر خود هم کمک می‌کنند. اگر صنایع همواره مانند کودکی نیازمند حمایت باشند، مشخص می‌شود که سیاست‌گذاری‌های انجام شده کامل و درست نبوده است.

_x000D_

پشتیبانی از تولید به معنای توزیع رانت نیست

_x000D_

وی افزود: نباید در سیاست‌گذاری برای صنایع مسیری انتخاب شود که همواره رانت به سرپا بودن و سودده بودن تولیدکننده کمک کند یعنی پشتیبانی از تولید نباید به معنای توزیع رانت باشد به طور مثال نباید با ممنوع شدن واردات کالاهای مشابه ساخت داخل، تولیدکننده به جای اینکه از این فرصت برای پیشرفت استفاده کند، با خیال راحت در بازار بی‌رقیب یکه‌تازی کند.

_x000D_

وی اضافه کرد: در هر صنعتی که انحصار وجود داشته باشد و از ورود تولیدکننده جدید به این حوزه جلوگیری شود، فساد، نارضایتی و افزایش قیمت رقم می‌خورد بنابراین بازار باید به سمت رقابتی شدن پیش رود در واقع به معنای واقعی اجازه خودروسازی به بخش خصوصی داده شود.

_x000D_

بی‌توجهی به تحقیق و توسعه سرمنشا نارضایتی‌ها از کیفیت خودرو است

_x000D_

طاهری با اشاره به اینکه ساز و کار نظارت و حکمرانی نباید به منزله دخالت در قیمت‌گذاری باشد، تصریح کرد: هرچند قیمت‌گذاری دستوری آسیب است اما باید به این نکته نیز توجه کرد که در شرایط انحصاری که واردات ممنوع است، نمی‌توان قیمت‌گذاری دستوری را حذف کرد.

_x000D_

عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس، تحقیق و توسعه در صنایع را یکی از اصلی‌ترین موضوعات دانست و توضیح داد: در کشور ما به این حوزه بی‌توجهی می‌شود و این موضوع منشا نارضایتی‌ها از کیفیت محصولاتی مانند خودرو است.

_x000D_

طاهری ادامه داد: باید با فعالیت‌های پژوهشی، مهندسی معکوس و استفاده از ایده‌های نو کیفیت را افزایش داد و رضایت مردم را جلب کرد.

_x000D_

احتمال بازگشت ال جی و سامسونگ به ایران با احیای برجام

_x000D_

در این شرایط هرگاه بحث ورود شرکت های خارجی به بازار لوازم خانگی مطرح می شود، شاهد موضع گیری تندی از سوی تولیدکنندگان داخلی هستیم. همه کارشناسان اقتصادی قبول دارند که بستن درهای واردات بدون برنامه ریزی دقیق برای رشد صنایع داخلی، بزرگترین جفا در حق تولیدکننده و مصرف کننده داخلی است. هرچند در ابتدا رشد تولید و فروش شرکتها را رقم می زند اما در نهایت به تعطیلی آنها منجر خواهد شد.

_x000D_

باید توجه داشت که بزرگترین کمک واردات به تولید داخل زمانی اتفاق می افتد که شرکت های خارجی دانش فنی تولید خود را به کشورمان منتقل کنند و به این ترتیب، زنجیره تولید جهانی در ایران نیز جاری شود. در این صورت، سایر تولیدکنندگان داخلی نیز اهمیت بیشتری به تحقیق و توسعه داده و رشد کیفی محصولاتشان اتفاق خواهد افتاد.

_x000D_

طی سالهای اخیر شاهد خروج دو شرکت کره ای لوازم خانگی از ایران در پی تشدید تحریم ها بودیم. ال جی و سامسونگ که البته خروجشان منجر به تعطیلی کارخانه های ایرانی نشد و تولیدکنندگان داخلی توانستند با برنامه ریزی مناسب نسبت به جایگزینی محصولات و ادامه تولید اقدام کنند.

_x000D_

اما نباید از خاطر برد که حضور این شرکتها در ایران با وجود همه انتقاداتی که نسبت به مونتاژکاری آنها مطرح بود، خود عاملی برای تلاش دیگر شرکتهای داخلی تولیدکننده لوازم خانگی به شمار می رفت.

_x000D_

با توجه به این موضوع، حالا که بحث احتمال بازگشت این شرکتها با احیای برجام مطرح شده، در صورت تعریف نوع مطلوب همکاری و امضای قرارداد برد – برد برای طرفین، اقطعا ادامه حضورشان به شرط انتقال دانش فنی می تواند راهی برای برون رفت صنعت داخل از مخاطرات بازاری انحصاری باشد.

_x000D_

قدرت خرید مردم حرف اول را می زند

_x000D_

محمدحسین برخوردار، مدیرعامل سابق سام‌الکترونیک (نماینده وقت سامسونگ در ایران) در مورد احتمال بازگشت کره ای به بازار لوازم خانگی ایران معتقد است: بازگشت برندهای خارجی لوازم خانگی بیش از هر چیزی به قدرت خرید مردم بستگی دارد. اگر خارجی‌ها احساس کنند که ایرانی‌ها توان خرید محصولاتشان را دارند، این برندها حتما به ایران بازمی‌گردند.

_x000D_

وی درباره نحوه سنجش قدرت خرید مردم از سوی خارجی‌ها اظهار داشت: قیمت دلار مبنایی برای این سنجش است. اگر بازارها آرام بگیرند، طبیعتا ارزش ریال هم تا حدودی افزایش می‌یابد و قدرت خرید مردم هم بالا می‌رود. آنگاه می‌توان منتظر بازگشت برندهای خارجی لوازم خانگی بود.

_x000D_

وی در رابطه با تمایل ایران برای ورود برندهای خارجی به بازار پس از احیای احتمالی برجام نیز گفت: این امر بستگی به نحوه همکاری دارد. اگر تولیدکنندگان لوازم خانگی کره، ژاپن، ترکیه، آلمان، ایتالیا و … حاضر به انتقال دانش و تکنولوژی باشند این همکاری شدنی است. با این حال هنوز دولت و وزارت صمت به حمایت از تولید داخلی تاکید دارند.

_x000D_

در هر حال، مردم از مسئولان انتظار دارند تا منافع بلندمدت کشور را در ارتقاء صنایع و تولیدات داخلی مدنظر قرار دهند به طوری که شاهد بروز اتفاقی مانند آنچه در بازار خودرو افتاد، در بازار لوازم خانگی نباشیم و به جایی نرسیم که دست بسته در برابر جامعه ای قرار گیریم که نیازمند خرید است ولی قدرت خرید ندارد و در سویی دیگر لشگری از کارگرانی قرار دارند که کوچکترین تصمیمی برای کمک به خریداران، معیشت آنان را تحت الشعاع قرار می دهد.