افزایش اعتبار مهمترین اوراق مالی در اقتصاد کشور

امروزه یکی از مهمترین نیازها در کسب‌و‌کار و مبادلات تجاری، خرید به‌صورت مدت‌دار است که در این فرآیند استفاده از چک به عنوان ابزار معامله کارکرد مهمی برای فعالین اقتصادی دارد.

_x000D_

برطبق آخرین آمار بانک مرکزی، بخش قابل توجهی از حجم تراکنش‌های مالی، از طریق چک در کشور صورت می‌پذیرد که نشان دهنده اهمیت بالای این ابزار معامله در نظام اقتصادی و تجاری کشور است. اما در عین حال باید توجه داشت به دلیل برخی موانع و ناکارآمدی در قوانین، موضوع اعتبار چک، خصوصاً در سال‌های اخیر، تا حد زیادی دچار ابهام شده و موضوع چک برگشتی، یکی از موانع جدی توسعه فعالیت تجاری در بستر بهره‌گیری از ظرفیت‌های این ابزار مهم مالی بوده است.

_x000D_

_x000D_

حقایقی درباره «چک برگشتی»

_x000D_

افزایش چک‌های برگشتی یکی از موانع بزرگی است که خصوصا در دوره رکود و تنگناهای اقتصادی سال‌های اخیر، تاثیر منفی زیادی بر اعتماد بین معامله‌کنندگان داشته و منجر به کاهش اعتبار چک در معاملات شده است. بدین ترتیب بخش قابل توجهی از معاملات مدت‌دار که از طریق صدور چک صورت می‌پذیرفت با مشکل روبرو شده و فروشندگان کالا‌ها و خدمات ترجیح می‌دهند از این ابزار در معاملات استفاده نکنند. بدین ترتیب بسیاری از تولید‌کنندگان که مواد‌اولیه مورد نیاز فرآیند تولیدی خود را به شکل مدت‌دار و از طریق صدور چک تامین می‌کردند با مانعی جدی روبرو شده‌اند که در برخی موارد عدم توان تامین منابع برای خرید مواد اولیه منجر به بسته شدن تعدادی از بنگاه‌های تولیدی نیز شده است. بدیهی است عواقب چنین اتفاقاتی در ابعاد گسترده‌تری بر نظام اقتصادی کشور تاثیر منفی می‌گذارد.

_x000D_

بروز چنین مشکلاتی در کنار پیامدهای مخرب اقتصادی باعث شد، با توجه به گذشت سال‌ها از آخرین اصلاحات صورت گرفته در قانون چک، به منظور کنترل و جلوگیری از افزایش آمار چک‌های برگشتی، بازنگری در این قانون ضروری به نظر رسیده و در نهایت منجر به وضع قوانین جدید و انجام اصلاحاتی در این راستا شده است.

_x000D_

_x000D_

تغییرات مهم در قانون جدید صدور چک

_x000D_

قانون جدید چک، بر استفاده از سامانه‌هایی نظیر صیاد برای ثبت اطلاعات چک تأکید دارد و همچنین، این قانون با ایجاد تعامل بین دستگاه‌های ذی‌صلاح مانند بانک مرکزی و قوه‌قضاییه رسیدگی به شکایات و پرونده‌های قضایی در خصوص چک را بهبود بخشیده است.

_x000D_

از طرفی قانون جدید چک تلاش دارد با اعمال محدودیت‌های سخت‌گیرانه‌تر برای دارندگان چک برگشتی اقدام مثبتی در جهت افزایش اعتبار این ابزار مهم معاملاتی انجام دهد.

_x000D_

_x000D_

ثبت الکترونیک اطلاعات چک

_x000D_

بر‌اساس قانون جدید چک، صدور و انتقال چک (چک‌های جدید) باید از طریق ثبت در سامانه صیاد انجام شود. در واقع صدور چک در وجه حامل ممنوع شده و ثبت الکترونیک اطلاعات چک جایگزین پشت‌نویسی چک شده است. طبق این قانون صادر‌کننده چک باید اطلاعات مندرج در چک را در این سامانه ثبت و دریافت‌کننده نسبت به تایید اطلاعات درج شده اقدام کند. چنانچه گیرنده چک پس از تائید اطلاعات آن قصد انتقال چک به شخص دیگری (شخص ثالث) داشته باشد، این امکان در سامانه یاد شده با ثبت مشخصات ذینفع جدید (ثبت شناسه /کدملی وی) برای وی فراهم شده است.

_x000D_

_x000D_

چک‌های جدید تاریخ اعتبار خواهند داشت

_x000D_

مدت اعتبار دسته چک‌های جدید ۳سال معین شده و بر روی هر برگه آن ثبت شده است و بنابراین صادرکنندگان چک نمی‌توانند برای تاریخی بعد از مدت اعتبار تعیین شده، چک صادر کنند.

_x000D_

اگر چکی برگشت بخورد بر روی گواهینامۀ عدم‌پرداخت کد رهگیری ثبت می‌شود. این کد با تسهیل ارتباط سیستمی با قوه قضاییه پیگیری تخلفات ناشی از برگشت چک را تسهیل می بخشد.

_x000D_

درواقع مراجع قضایی و ثبتی تنها برای چک‌های برگشتی‌ای اجرائیه صادر خواهند کرد که در گواهینامۀ عدم‌پرداخت کدرهگیری درج شده، و ۳ شرط در آن رعایت شده باشد. یعنی (۱) در متن چک، وصول وجه آن منوط به تحقق شرطی نشده‌باشد. (۲) در متن چک قید نشده باشد که چک بابت تضمین انجام معامله یا تعهدی است و (۳) گواهینامه‌عدم‌پرداخت به دلیل دستور عدم پرداخت طبق ماده (۱۴) این قانون و تبصره‌های آن صادر نشده باشد. به عبارتی صادر‌کننده چک، دستور به عدم‌پرداخت چک نداده باشد.

_x000D_

_x000D_

محدودیت‌های دارندگان چک برگشتی

_x000D_

این محدودیت‌ها عبارتند از: عدم امکان افتتاح هرگونه حساب جدید، عدم امکان دریافت کارت بانکی جدید، عدم امکان دریافت تسهیلات بانکی، عدم امکان دریافت ضمانت‌‌نامه‌های ریالی و ارزی، عدم امکان گشایش اعتبار اسنادی ارزی یا ریالی، ممنوعیت ارائه دسته چک جدید در سامانه صیاد و مسدود کردن وجوه کلیه حساب‌ها و کارت‌های بانکی و هر مبلغ متعلق به صادرکننده که تحت هر عنوان نزد بانک یا موسسه اعتباری دارد.

_x000D_

_x000D_

اقدامات لازم برای رفع سوءاثر از چک برگشتی

_x000D_

برای رفع سوءاثر چک برگشتی در قانون جدید چک می‌توان اقدامات زیر را انجام داد:

_x000D_

#واریز کسری مبلغ چک به حساب جاری نزد بانک و ارائه درخواست مسدودی این وجه به‌مدت یک سال: در این صورت حساب مشتری صادرکننده چک به میزان کسری چک برگشت خورده مسدود شده و بلافاصله رفع سوء‌اثر صورت می‌پذیرد. بانک نیز موظف است واریز مبلغ را ظرف مدت ۳روز به شیوه‌ای اطمینان‌بخش و قابل استناد، از جمله مکاتبه، به اطلاع دارنده چک برساند.

_x000D_

#ارایه لاشه چک به بانک محال علیه

_x000D_

#ارائه رضایت‌نامه رسمی (تنظیم شده در دفاتر اسناد رسمی) از دارنده چک یا نامه رسمی از شخص حقوقی دولتی یا عمومی غیردولتی دارنده چک

_x000D_

#ارائه نامه رسمی از مرجع قضایی یا ثبتی ذی‌صلاح مبنی بر اتمام عملیات اجرایی در خصوص چک

_x000D_

#ارائه حکم قضایی مبنی بر برائت ذمه‌صاحب حساب در خصوص چک

_x000D_

#سپری شدن مدت ۳سال از تاریخ صدور گواهینامه عدم پرداخت، مشروط به عدم طرح دعوای حقوقی یا کیفری در خصوص چک توسط دارنده.

_x000D_

اقدامات بانک پاسارگاد در جهت ارتقای دانش عمومیِ هم‌وطنان از قانون جدید چک

_x000D_

بانک پاسارگاد که همواره بانکی پیشرو می‌باشد، در جهت ارتقای دانش عمومیِ هم‌وطنان گرامی نسبت به قوانین جدید چک و ارائه خدمات شایسته، اقدام به تهیه کتابچه‌ راهنما با این مضمون کرده است. این کتابچه همراستا با اهداف بانک مرکزی، بر اساس آخرین تغییرات اعمال شده در قانون جدید چک و محتوای تایید شده توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران نگارش و تدوین شده است. نسخه چاپی کتابچه مذکور در کلیه شعبه‌های بانک پاسارگاد به هموطنان گرامی ارائه می‌شود.

_x000D_

همچنین نسخه الکترونیک این کتابچه در سایت بانک پاسارگاد به نشانی https://www.bpi.ir/check-new.pdf در اختیار همگان قرار گرفته است. لازم به ذکر است “سامانه مدیریت چک (صیاد) ” نیز در سایت بانک پاسارگاد به آدرس www.bpi.ir تعبیه شده و مشتریان گرامی این بانک می‌توانند با مراجعه به این سامانه نسبت به ثبت، تأیید و انتقال چک‌های جدید (با رنگ بنفش) اقدام کنند.